بسمه تعالی
1- روزنامه شرق:
در باره تركيبات ضد آفتاب:
- از پوستتان در تابستان محافظت كنيد...
ترجمه: پروين كريم زاده رغبتى
بله درست است كه نور خورشيد موجب آرامش روح ، توليد و شكل گيرى ويتامين D در بدن و رشد گياهان مى شود اما هيچ كس از صدمات ناشى از اشعه هاى ماوراء بنفش آن (UVB و UVA) در امان نيست. استفاده از محصولاتى كه به برنزه شدن پوست كمك مى كنند باعث كاهش قدرت سد دفاعى پوست در مقابل آسيب هاى وارده از نور خورشيد مى شوند. به علت ناآگاهى مردم از عملكرد كرم هاى ضدآفتاب، ۸۰ درصد آسيب هاى اشعه ماوراء بنفش خورشيدى در كودكى و نوجوانى اتفاق مى افتد. به عنوان مثال سوزش هاى سطحى ناشى از تابش آفتاب و يا اثرات ناشى از روغن هاى مخصوص براى برنزه كردن پوست.
ولى خوشبختانه هم اكنون مى توان در تمامى سنين با رعايت يكسرى از اصول بهداشتى از ميزان آثار منفى برجاى مانده از دهه هاى گذشته كاست و جلوى صدمات جديد را گرفت.
همه ما مى بايست درباره فوايد كرم هاى ضدآفتاب و پوشش هاى حفاظتى در مقابل نور خورشيد بيشتر بدانيم و بهترين استفاده ممكن را از اين امكانات حفاظتى به عمل آوريم. هر ساله در ايالات متحده آمريكا، بيش از يك ميليون مورد از سرطان سلول هاى پايه اى يا سلول هاى فلسى پوست تشخيص داده مى شود.
با اينكه اين نوع سرطان قابل درمان است، ولى به دليل اينكه معمولاً نواحى صورت، گردن، بازوها و دستان را گرفتار مى كند، بعد از درمان، زخم هاى مشخص و يا لكه هاى سفيد برجاى مانده در اين مناطق، آزاردهنده هستند.
نوع ديگرى از سرطان پوست به نام «ملانوما» كه معمولاً به علت صدمات ناشى از نور خورشيد ايجاد مى شود، خيلى قابل درمان نيست. در رابطه با نحوه استفاده از كرم هاى ضدآفتاب تصورهاى غلط زيادى رايج است و بيشتر مردم آن را به شكل نادرستى مصرف مى كنند.
هنوز هيچ مدركى دال بر افزايش سرطان پوست و يا ايجاد صدمات خارجى پوست به دليل استفاده منظم از اين كرم ها وجود ندارد، البته شكى نيست كه توانايى بدن در توليد ويتامين D را كاهش مى دهند.
اگر يك فرد زير ۶۵ سال كه پوستش را حفاظت نكرده است به مدت يك ربع در زير نور آفتاب تابستان قرار گيرد، ويتامين D ساخته شده در بدنش برابر با كل ويتامين D ساخته شده در يك سال خواهد بود. اما تمامى افراد در تمامى سنين مى توانند مواد غذايى و اساسى مورد نياز بدنشان را از غذاها و ذخاير ويتامينى تامين كنند.
بيشتر كرم هاى ضدآفتاب پوست را در مقابل هر دو نوع اشعه ماوراء بنفشB كه باعث آفتاب سوختگى و اشعه ماوراءبنفش A كه در پير شدن موثرند،محافظت مى كنند. هر دو نوع اشعه در ايجاد سرطان پوست دخيلند.
اما شماره SPF (فاكتور حفاظت پوست در مقابل نور خورشيد) كرم هاى ضدآفتاب تنها ميزان حفاظت در برابر اشعه ماوراء بنفش UVBرا تعيين مى كند.
اگر شخصى كه بدون كرم ضدآفتاب روى پوست خود پس از ۲۰ دقيقه در معرض نور خورشيد قرار گرفتن دچار آفتاب سوختگى شود، اگر همان فرد پوستش را به خوبى با كرم ضدآفتاب آغشته مى كرد و درست ۲۰ دقيقه در مقابل نور خورشيد قرار مى گرفت، دچار همان ميزان از آفتاب سوختگى نمى شد.
استفاده درست كرم روى پوست، به معناى مصرف يك ۳۰ گرم از محصول بر روى بدن است كه البته بيشتر مردم از نصف اين مقدار هم كمتر استفاده مى كنند و اين خود باعث كاهش قابليت حفاظتى كرم مى شود. پزشكان متخصص پوست، استفاده منظم روزانه از كرم هاى ضدآفتاب با ۱۵=SPF و يا بيشتر به روى نواحى اى از بدن كه بيشتر در تماس با نور خورشيد است را توصيه مى كنند. متخصصان پوست حتى در روزهاى ابرى و براى افراد با پوست تيره، استفاده از كرم هاى ضدآفتاب را توصيه مى كنند، چرا كه اشعه ماوراء بنفش خورشيدى به آسانى از ميان ابرها هم مى گذرد.
افرادى كه پوست روشن داشته و يا در گذشته به سرطان پوست مبتلا شده اند، بايد از كرمى استفاده كنند كه SPF آن حداقل ۳۰ باشد. اين SPF قادر است جلوى بيش از ۹۷ درصد اشعه هاى خورشيدى را بگيرد. به بيان ديگر هر چه SPF كرم بالاتر باشد، درجه حفاظت كرم به ميزانى هرچند بسيار كم افزايش مى يابد.
•موادموثر حفاظتى براى پوست
به ياد داشته باشيد كه فاكتور حفاظت پوست در مقابل نور خورشيد در كرم هاى ضدآفتاب تنها بخشى از قضيه است. ممكن است محصولى با ۳۰= SPF ميزان حفاظتش در مقابل UVA تنها برابر ۲ باشد. كرم ضدآفتاب شما بايد طيف وسيعى از حفاظت را انجام دهد كه جلوگيرى از اشعه ماوراءبنفش A هم جزيى از آن است.
دو جزء از عوامل تشكيل دهنده ضدآفتاب هاى «كامل» كه به ميزان كم در كرم گنجانده مى شود و از لحاظ آرايشى هم قابل قبولند «دى اكسيد تيتانيوم» و «اكسيد روى» هستند.دو عامل ديگرى كه باعث افزايش ميزان حفاظت مى شوند. دو عامل ديگر كه حفاظت وسيع الطيفى ايجاد مى كنند،يعنى Mexoryl و Tinosorb حفاظت در برابر UVA را در تماس طولانى مدت با نور خورشيد تثبيت مى كنند. اين محصول هم اكنون در بازار كانادا و اروپا موجود است ولى هنوز در آمريكا به تاييد «سازمان غذا و دارو» نرسيده اند.
شركت Neutrogena در بازار آمريكا محصولى جديد ارائه كرده است به نام Ultra Sheer كه داراى ۵۵ = SPF بوده و گفته مى شود عملكردى مشابه «مكسوريل» دارد. اين محصول همچنين ارزان تر بوده و به لحاظ آرايشى استفاده اش ساده تر است.
اين كمپانى از حق امتياز تكنولوژى Helioplexبراى تثبيت دو ماده ضدآفتاب آووبنزون و اكسى بنزون بهره گرفته است.
براى موثر واقع شدن، كرم هاى ضدآفتاب بايد با سطح پوست واكنش دهند. به همين منظور لازم است ۱۵ تا ۳۰ دقيقه قبل از ترك منزل به سطح پوست ماليده شوند. بيشتر كرم ها هم بايد هر دو ساعت يك بار تجديد مصرف شوند. (يك امتياز Ultra Sheer اين است كه تصور براين است كه براى شش ساعت يا بيشتر موثر است).
شناگران و افرادى كه فعاليت بدنى بالايى دارند بايد از ضدآفتاب هاى ضدآب استفاده كنند، ولى همه ضدآفتاب ها (چه غير ضدآب و چه ضدآب) بايد بعد از تعريق و يا شنا تجديد شوند.
تمامى افراد بالاتر از سن يك نوزاد ۶ ماهه مى بايست از اين كرم ها مصرف كنند. نوزادان كمتر از ۶ماه هم نبايد در معرض نور خورشيد قرار داده شوند و اگر بالاجبار اين اتفاق مى افتد، بايد كرم ضدآفتاب بر روى پوستشان استعمال شود.
•لباس هاى مناسب در برابر آفتاب
درست همان طور كه در مورد كرم هاى ضدآفتاب عقايد اشتباهى رايج است.در مورد لباس هاى مناسب در برابر آفتاب نيز عقايد اشتباهى وجود دارد.
دكتر سوزان وينكل و هاريت لين هال در «ژورنال بنياد سرطان پوست» مى نويسند اغلب البسه تابستانى در برابر نور آفتاب محافظت ايجاد نمى كنند. يك عدد تى شرت خيس كه بر تن يك شناگر است ۳=SPF و تى شرت خشك ۷=SPF را تامين مى كند.
ايمن ترين لباس ها در برابر نور خورشيد آنهايى هستند كه از پارچه هاى با بافت متراكم دوخته شده و به رنگ تيره هستند. يك تى شرت نخى سبز مى تواند ۱۰=SPF داشته باشد در حالى كه يك پيراهن جين آستين بلند فاكتورى در حد ۱۷۰۰ دارد.
هم اكنون جهت استفاده افراد حساس به نور خورشيد، گزينه هاى بسيار خوبى در زمينه پوشاك توليد شده اند. شركت هاى مختلفى هستند كه پيراهن، شلوار، كلاه و ساير البسه را از پارچه هاى مقاوم در برابر نور خورشيد توليد مى كنند كه سبك بوده و به راحتى مى توان آنها را در هواى گرم پوشيد.
شركت «Sun Precaution » با خط توليد محصول «Solumbra »كه از نفوذ بيش از ۹۷ درصد از UVB و UVA جلوگيرى مى كند، مبدع اين حركت بود.
يك پيراهن «سولومبرا» مى تواند بهترين پوشش براى قايقرانان و يا كوهنوردان باشد. اين لباس ها حتى بعد از ۱۰۰ بار شست وشو خواص حفاظتى خود را حفظ مى كنند.
محصول ارزان قيمت تر ديگر، شوينده SunGuard است كه شركت Rit آن را ساخته كه به وسيله آن پارچه با محلول «تين سرب» آغشته مى شود و موجب دفع ۹۶ درصد اشعه UV (ماوراءبنفش) مى شود. پس از آن حتى بعد از ۲۰ بار شست وشوى معمولى لباس، خاصيت محافظتى در برابر نور خورشيد در آن باقى مى ماند.
علاوه بر پوست، چشم ها هم بايد در مقابل آسيب هاى وارده از اشعه ماوراءبنفش محافظت شوند. مجبور نيستيد كه يك عينك آفتابى گران قيمت و با درجه حفاظتى ۱۰۰ درصد خريدارى كنيد. علاوه بر بزرگسالان، كودكان هم به عينك آفتابى نياز دارند.
بهترين كارى كه مى توانيد انجام دهيد، اين است كه هنگام خروج از خانه تمامى سطح بدن را با لباس هاى مناسب، كلاه لبه دار و عينك آفتابى بپوشانيد. در كنار دريا هم بهتر است از چتر آفتابى و مقادير مناسب از كرم ضدآفتاب با SPF بالا استفاده كنيد.
New York Times ,June 6,2006
پلاستيك هاى طبيعى
محمدرضا جبلى: شركت AMD در نظر دارد يك واحد تجارى براى توليد پلاستيك هاى طبيعى ابداعى شركت Metabolix برپا سازد.
اين پلاستيك ها سازگار با طبيعت بوده و بر پايه منابع تجديدپذير و پايدار به دست مى آيند. اين واحد در ابتداى كار ظرفيت سالانه اى در حدود ۵۰ هزار تن در سال خواهد داشت و در سايت آمريكاى شمالى شركت AMD جاى خواهد گرفت.
اين كارخانه پلاستيك هاى طبيعى PHA توليد مى كند. پلاستيك PHA در ساخت محصولاتى به كار خواهد رفت كه در حال حاضر از پلاستيك هاى پتروشيميايى تهيه مى شوند و به طور مثال مى توان به فيلم ها و محصولات قالب گيرى شده اشاره كرد.
اين محصولات طى يك فرآيند تخميرى كاملاً بيولوژيك توليد مى شوند كه مواد اوليه كشاورزى نظير قند ذرت را به گستره متنوعى از پلاستيك هاى مقاوم ولى قابل تجزيه در خاك بدل مى كنند. براساس ادعاى شركت AMD پلاستيك هاى حاصل از اين فرآيند حتى در محيط هاى دريايى نيز قابل تجزيه زيستى هستند. به گفته رئيس و مدير اجرايى شركت AMD «پلاستيك هاى حاصل از پليمر PHA طبيعى، قابل تجزيه زيستى و تجديدپذير هستند. همچنان كه تقاضاى جهان براى نفت رو به افزايش است، AMD اعتقاد دارد اين واحد توليدى، يك قدم مثبت به سوى توليد پلاستيك هاى تجديدپذير بوده و جايگزينى براى پلاستيك هاى سنتى مشتق از نفت را به بازارهاى جهانى عرضه مى كند.»
پلاستيك هاى طبيعى PHA شركت Metabolix، خانواده اى از پليمرها هستند كه گستره وسيعى از خواص سخت تا نرم را دربرگرفته و قابليت تبديل به محصولات قالب گيرى شده، اكسترود شده، الياف، چسب ها و... را دارا هستند.
شركت Metabolix مدعى است پلاستيك هاى توليدى از ماندگارى بسيار عالى برخوردار بوده، در مقابل عواملى همچون مايعات داغ، گريس ها و روغن ها مقاومت داشته و در عين حال در شرايط مختلفى چون محيط هاى مرطوب، دريا، خاك و شرايط بى هوازى همچون سيستم هاى سپتيك و تصفيه پساب هاى شهرى همچنان زيست تجزيه پذيرند.
اين محصولات براساس فرآيندهاى تخصصى ابداعى شركت Metabolix از مواد اوليه قابل بازيافت و تجديدپذير كشاورزى توليد مى شوند.
پروتكل كيوتو
روز سوگوارى براى آب و هوا:
ترجمه: دكتر فيروز روشن
1- قرارداد كيوتو آهنگ افزايش دماى كره زمين را به ميزان ۱/۰ درجه سانتى گراد كندتر خواهد ساخت. يعنى افزايش دماى هوا به جاى ۴ درجه سانتى گراد ۹/۳ درجه سانتى گراد خواهد بود.
۲- اين پروتكل به گونه اى تنظيم و سازمان يافته است كه پيوستن ايالات متحده آمريكا به اين قرارداد را غيرممكن مى سازد. بدين ترتيب اين پروتكل مانع از اين مى شود كه ما به يك توافقنامه بين المللى و بهتر در اين زمينه دست يابيم.
۳- هر كشورى مى تواند بسيار ساده با تغيير در متد و روشى كه كاهش گاز ها را محاسبه مى كنند، به راحتى به اهداف قيد شده در پروتكل دست يابد؛ البته تنها در روى صفحه كاغذ. درج چنين تعهد هايى در پروتكل از نظر تبليغى بسيار مفيدند زيرا با آنها تيتر روزنامه ها زينت خواهند يافت.
هفته نامه اشپيگل در مورد برندگان و بازندگان پديده گازهاى گلخانه اى، هزينه كلان «ايدئولوژى كفاره» حزب سبز ها در آلمان و به بيراهه رفتن پيمان كيوتو گفت وگويى را با ريچارد تول۱ اقتصاددان زيست محيطى انجام داده است كه در زير مى آيد.
•••
•همان طور كه مى دانيد در ۱۶ فوريه سال ۱۹۹۷ قرارداد كيوتو به تصويب رسيد. به نظر شما آيا اين پروتكل مى تواند براى نجات آب و هواى كره خاكى گام موثرى بردارد؟
نه، مطمئناً نه. چرا كه طى اين سال ها كاهش توليد گاز هاى گلخانه اى بسيار اندك بوده است. با پيش بينى هاى بسيار خوش بينانه مى توان گفت قرارداد كيوتو آهنگ افزايش دماى كره زمين را به ميزان ۱/۰ درجه سانتى گراد كندتر خواهد ساخت. يعنى افزايش دماى هوا به جاى ۴ درجه سانتى گراد ۹/۳ درجه سانتى گراد خواهد بود.
•چه چيزى باعث نگرانى شما در مورد اين پروتكل مى شود؟
اين پروتكل به گونه اى تنظيم و سازمان يافته است كه پيوستن ايالات متحده آمريكا به اين قرارداد را غيرممكن مى سازد. بدين ترتيب اين پروتكل مانع از اين مى شود كه ما به يك توافقنامه بين المللى و بهتر در اين زمينه دست يابيم.
•چه امرى مانع مى شود تا ايالات متحده به اين پيمان بپيوندد؟
سيستم هاى حقوقى در آمريكا و اروپا با يكديگر تفاوت دارند. دولت هاى اروپايى مى توانند در صورت تمايل به اين پيمان عمل كنند. اين دولت ها همچنين مى توانند از اجراى مفاد اين عهدنامه صرف نظر كنند و اين درحالى است كه هيچ شهروند اروپايى نمى تواند از طريق قانونى دولت خود را مجبور كند تعهداتى در چارچوب حقوق ملل را كه مفاد قرارداد است به حقوق و قوانين ملى تعميم داده و آن را لازم الاجرا سازد.
اين راه گريز در سيستم حقوقى آمريكا و استراليا وجود ندارد. طبق سيستم حقوقى اين دولت ها هر شهروند در اين كشورها مى تواند عدم اجراى اهداف مندرج در اين پيمان را از طريق حقوقى به طور قطع لازم الاجرا كند و از دولت تقاضاى زيان كند. بنابراين امضاى چنين قراردادى براى دولت آمريكا مقرون به صرفه نخواهد بود. اين درحالى است كه اجراى مفاد اين توافقنامه در كشور هاى ديگر ضمانت اجرايى ندارد.
•چرا آمريكا اصولاً نيازى نمى بيند كه در اين زمينه اقدام كند؟
اين امر مى تواند درست باشد و درست به همين خاطر است كه دولت آمريكا با اعتراض حاميان حفاظت محيط زيست اروپا روبه رو است. اما آنچه كه بسيارى از آن بى اطلاع هستند اين واقعيت است كه آمريكا بين سال هاى ۱۹۹۵ تا ۲۰۰۵ نسبت به آلمان گاز دى اكسيدكربن كمترى توليد كرده است. چنانچه ما رشد اقتصادى به مراتب بيشتر آمريكا را در مقايسه با آلمان در اين سال ها در نظر بگيريم، كاهش توليد گاز هاى گلخانه اى در ايالات متحده آمريكا ۱۹ درصد اما در آلمان ۱۶ درصد است. دستيابى به اهداف مسائل محيط زيست در آلمان را مى بايست در رابطه با علل زير ديد:
۱- فروپاشى صنايع فرسوده در بخش شرقى اين كشور در اين سال ها.
۲- عدم رشد اقتصادى قابل توجه در اين دوره (%۱ +).
بنابراين اين امر موفقيت ظاهرى و كاذب است.
در مقابل اين وضع اقتصاد آمريكا در زمينه توليدى به گونه اى بهينه از انرژى استفاده كرده است.
•آيا با اين وجود قرارداد كيوتو نمى تواند گامى در مسير درست باشد، زيرا طبق اين پروتكل مى بايست توليد گاز هاى گلخانه اى به ميزان ۲/۵ درصد كاهش يابند.
پاسخ منفى است چرا كه قيد مقدار مشخصى از كاهش اين گاز ها و حتى قيد حداقل ميزان كاهش در توافقنامه دقيقاً اشتباه اصلى و تعيين كننده در اين پروتكل است. زيرا اين امر تنها در حالتى معنى داشت كه مشخص مى شد چگونه اجراى اين اهداف به گونه اى مفيد كنترل خواهند شد. اين توافق بدين گونه بود: اهدافى كه در پروتكل امضا كنندگان را متعهد مى كند، اما بدون سيستم كنترلى كه ضمانت اجرايى داشته باشد.
بنابراين هر كشورى مى تواند بسيار ساده با تغيير در متد و روشى كه كاهش گاز ها را محاسبه مى كنند، به راحتى به اهداف قيد شده در پروتكل دست يابد؛ البته تنها در روى صفحه كاغذ. درج چنين تعهد هايى در پروتكل از نظر تبليغى بسيار مفيدند زيرا با آنها تيتر روزنامه ها زينت خواهند يافت.
•بنابراين با وجود قرارداد «كيوتو» دماى كره زمين افزايش خواهد يافت. پيامد هاى اقتصادى اين امر چگونه خواهند بود؟
افزايش دما بين ۴-۲ درجه سانتى گراد همراه با زيان هايى براى گروهى و همچنين منافعى براى گروهى ديگر خواهد بود. در اروپا ساكنين شمالى مدار فرضى بين پاريس و مونيخ برنده اين تغيير دما خواهند بود. هرچه بيشتر به سوى جنوب اين مدار حركت كنيم بيشتر در اين بازى بازنده خواهيم بود.
•جزئيات امتيازات كشور هايى كه در شمال اين مدار خواهند بود چگونه است؟
به طور مثال آنها مى بايست براى گرمايش و انرژى كمتر هزينه كنند. به طور مثال هر شهروند در اين رابطه ۵/۰ درصد از درآمدش را پس انداز مى كند.
افزايش دماى هوا همچنين سبب خواهد شد كه در سال ۲۰۵۰ حدوداً ۴۰ هزار نفر كمتر در آلمان در اثر بيمارى هاى ناشى از سرما مثل گريپ و غيره بميرند. در مقابل مرگ و مير ناشى از گرما تنها در حدود ۵۵۰۰ نفر افزايش خواهد يافت. در مجموع حاصل اين تغييرات كسب زمانى بيشتر براى زندگى است.
در اين مناطق افزايش دمايى به ميزان ۳ درجه سانتى گراد مى تواند پيامد هاى منفى چشمگيرى را به همراه داشته باشد. به طور مثال درآمد مردم كشور هاى آفريقايى مى تواند تا ۱۰ درصد كاهش يابد و اين امر براى آنها يك فاجعه است.
•چگونه مى توان چنين عدم توازنى را توضيح داد؟
فاكتور تعيين كننده در اينجا فقر است. هرچه اقتصاد يك كشور عقب مانده تر باشد، به همان اندازه اهميت زمين و آبيارى در اقتصاد بيشتر خواهد بود.
در كشور هاى صنعتى اين بخش تنها ۲-۱ درصد درآمد سرانه ناخالص ملى را تشكيل مى دهد. درحالى كه در كشورى مثل سودان اين سهم ۴۰-۳۰ درصد خواهد بود. سه چهارم مردم سودان از راه كشاورزى امرار معاش مى كنند. بنابراين ما در درجه اول با مشكل آب و هوا روبه رو نيستيم، بلكه با چالشى جدى به اسم فقر روبه رو هستيم.
•بنابراين مسببان اصلى اين تغيير آب و هوا ما هستيم، درحالى كه كشورهاى فقير بزرگترين بازندگان در اين تغييرات جوى خواهند بود.
آرى، متاسفانه اين امر حقيقت دارد و يك چالش در عدم تعادل در تقسيم نعم مادى است. دقيقاً مثل سياست كشاورزى اتحاديه اروپا كه با پرداخت يارانه به كشاورزان در اروپا محصولات كشاورزى كشور هاى فقير را از بازار اروپا دور نگه مى دارد.
هم اكنون مناطق جنوبى نيز از نظر اقليمى در منطقه قرمز به سر مى برند و وضع اين كشور ها هر روز بدتر مى شود.
•چه پيامد هايى در رابطه با افزايش دماى كره زمين زندگى ما را از همه بيشتر تهديد مى كند؟
احتمال ذوب شدن سپر يخى در غرب قاره قطب جنوب. در اين حالت سطح آب دريا در سه سال آينده تا پنج متر مى تواند بالا بيايد. ما هم اكنون چنين سناريويى را براى هلند، لندن و بندر مارسى با مدل هاى رايانه اى روى صحنه آورده ايم. از نظر فنى و تكنيكى اين امر دشوار نخواهد بود كه ارتفاع سد ها را به ميزان پنج متر بالا برد. اما همزمان با اين تدبير مى بايست عرض آنها نيز به ميزان ۴۰ متر افزايش يابد. اجراى اين طرح از نظر سياسى مشكل خواهد بود زيرا بناهاى بسيارى مى بايست تغيير مكان دهند. در اين حالت مى بايست از اراضى قابل توجهى صرف نظر كنيم. حدوداً از وست مينستر تا بيگ بنگ، بخش هاى وسيعى از هلند و ساكن سفلى و بندر برمن. بندر هامبورگ كه هم اكنون شش متر بالاتر از سطح آب دريا قرار دارد، موقعيت خوبى پيدا خواهد كرد. اين شهر در آن هنگام مستقيماً در كنار دريا قرار خواهد گرفت و تنها بندر بزرگ اروپا خواهد بود.
•جمعيتى كه مى بايست در مقابل اين پيشروى دريا عقب نشينى كند در چه حدود خواهد بود؟
در اروپا مى بايست ۴۰-۲۰ ميليون نفر تغيير اسكان داده شوند. اين امر با چالش هايى همراه خواهد بود. اما به طور مثال در بنگلادش اين آمار ۱۰۰ ميليون نفر خواهد بود.
بايد توجه داشت كه هم اكنون نيز برخورد هاى مسلحانه بين بنگال ها كه در اراضى پست سواحل رودخانه زندگى مى كنند و قبايلى كه در مناطق مرتفع ساكن اند در دستور كار است.
•بنابراين چه بسا آنها نيز خواهان اتخاذ تدابيرى براى حفظ شرايط اقليمى حاضر هستند تا اينكه در آ ينده با ريسك كلان ترى پيرامون اين شرايط روبه رو نشوند؟
قطعاً! با اين وجود ما مى بايست امكانات اقتصادى را براى اين امر به گونه اى موثر به كار گيريم. يكى از اين ابزار اتخاذ سياست هاى بهتر توسعه و تكامل است، تا اينكه كشور هاى كم بضاعت خود را براى چنين شرايطى از هم اكنون آماده سازند.
تلاش ها براى كاهش توليد گازهاى گلخانه اى نيز مى بايست به گونه اى موثر باشند. در اينجا است كه مى بايست در درستى راه كشور هاى امضا كننده عهدنامه كيوتو شك كرد.
•اين شك بر مبناى چه دلايلى است؟
از آنجا كه استخراج زغال سنگ و استفاده از آنكه به وسيله يارانه دولت حمايت مى شود و از اين نظر مقدار زيادى دى اكسيدكربن توليد مى شود، در موقعيتى غيرمنطقى قرار داريم. از سوى ديگر سعى بر اين است با تلاش و هزينه هاى هنگفت توليد دى اكسيدكربن را به مقدار اندك كاهش داد. به طور مثال براى صرفه جويى در توليد حدوداً يك تن كربن از طريق ايجاد نيروگاه هاى بادى مى بايست مبلغ زيادى هزينه شود. اين درحالى است كه با هزينه اى به مراتب پايين تر مى توان نيروگاه هاى زغال سنگى را مدرنيزه كرد، از طريق جايگزينى سوخت گاز به جاى زغال سنگ.
•چرا سياستمداران در آلمان چنين راه پرهزينه اى را برگزيده اند؟
تا حدود زيادى علت در ساختار اقتصادى كهنه نهفته است. افزون بر اين حزب سبز ها نيز روى دوران ايدئولوژيك پيشين پافشارى مى كنند. براى آنها ضايعات محيط زيست گناه محسوب مى شود، گناهى كه براى آن مى بايست كفاره پرداخت، بنابراين چنين كفاره اى مى بايست حتى الامكان گران باشد.
اين تفكر زيست محيطى پروتستانتيستى است كه تنها در شمال اروپا با آن روبه رو هستيم.
•بنابراين شما چه تدبيرى را براى كاهش توليد گاز هاى گلخانه اى توصيه مى كنيد؟
تدبير من از طريق گزينش ابزار دادو ستد با انتشار و توليد گازهاى گلخانه اى است. بدين گونه كه دولت به كارخانجات و نهاد هاى توليدى گاز هاى گلخانه اى مجوز توليد اين گاز ها را به صورت كوپن هاى تائيد شده «Certificate» حدوداً معادل مقدارى كه نهاد توليدى مربوطه در حال حاضر گاز توليد مى كند، اعطا مى نمايد. اين امر بدين معنى است كه تا اين مرحله براى نهاد توليدى هيچ گونه هزينه اضافى پديد نيامده است.
از اين به بعد چنانچه نهاد توليدى مزبور درصدد افزايش توليد است و از اين جهت بر توليد گاز هاى گلخانه اى آن نيز افزوده مى شود، مى بايست يا از طريق بهينه كردن سيستم استفاده از انرژى مقدار توليد گاز هاى گلخانه اى خود را ثابت نگاه داشته و يا اينكه كوپن هاى لازم براى مجوز مقدار اضافى گاز هاى توليدى جديد خود را از موسسات توليدى ديگر كه به طور مثال توليد دى اكسيدكربن خود را تقليل داده اند، در يك سيستم بورسى خريدارى نمايد.
بدين ترتيب است كه سيستم اقتصادى كه عملكرد آن بر مبناى رقابت آزاد است، به گونه اى معقول در خدمت حفظ و سلامت محيط زيست خواهد بود.
اما امسال دقيقاً چنين سيستم كنترلى در آلمان و اروپا از نظر قانونى ضمانت اجرايى يافته است. عملكرد اين سيستم تنها در صورتى موثر و خوب خواهد بود كه بهاى كوپن ها براى يك تن دى اكسيدكربن از ارزش قابل توجهى در سيستم داد و ستد با توليد و انتشار گاز برخوردار شود.
تنها در اين حالت صرفه جويى در انرژى براى يك نهاد توليدى مقرون به صرفه خواهد بود كه مقدار توليد گاز هاى گلخانه اى خود را كاهش داده تا بتواند كوپن هاى خود را با قيمت خوبى در بورس بفروشد.
در سيستم فعلى درست برعكس با دادن امتياز هاى متعدد بهاى چنين كوپن هايى در بورس تقريباً نزديك به صفر و بى ارزش است. افزو ن بر اين در آلمان و اروپا بخش هاى مهم زيادى شامل اين سيستم نمى شوند - قبل از هر چيز بخش كشاورزى، ترافيك هوايى، راه آهن و همچنين تك تك مالكين اتومبيل هاى سوارى.
•چگونه مى توان مالك يك خودرو را در چنين سيستم داد و ستدى وارد و ادغام كرد؟
بدين گونه كه او از دولت معادل حجم و توان موتور خودرو خود و مقدار كيلومتر مسافت در سال تعداد معينى كوپن دريافت مى كند. در صورتى كه او در سال آينده رفتار ترافيكى خود را تغيير داده و در نتيجه در توليد انرژى صرفه جويى كرده و يا خودرو خود را با اتومبيلى كه مصرف انرژى آن كاهش يافته است تعويض كند، مى تواند كوپن هاى اضافى خود را در بورس تبديل به پول كند. اين انگيزه اى مادى خواهد بود و در انتخاب رفتارى اجتماعى براى بهبود و سلامت و حفظ محيط زيست موثر است.
•اما صنايع اتومبيل سازى نسبت به اين طرح خوشبين نخواهند بود كه يك باره شاهد هجوم مصرف كنندگان به سوى اتومبيل هاى كوچك باشند.
قطعاً، از نظر سياسى اجراى چنين طرحى ساده نخواهد بود. اما آنچه كه در سيستم فعلى مى گذرد بدين گونه است كه داد و ستد با توليد و انتشار گاز ها با بخشى از صنايع منجر به كاهش توليد و انتشار گاز هاى گلخانه اى نخواهد بود. ترافيك نيز شامل اين داد و ستد نخواهد بود. ساير تدابير جهت هدايت ترافيك به سوى صرفه جويى و كاهش در توليد گازها از نظر سياسى قابل اجرا نيستند. درست به اين جهت دولت با ميلياردها يورو يارانه گسترش اتومبيل هاى كم مصرف را حمايت مى كند.
•پيشنهاد شما بر اين است كه با توسعه داد و ستد توليد و انتشار گاز و از طريق توزيع كوپن هاى اعتبارى تا سرحد امكان در اين مورد محدوديت ايجاد كرد؟
دقيقاً! از اين راه انگيزه صرفه جويى در توليدكننده بزرگ تر خواهد شد، زيرا چشم انداز درآمد بيشتر از طريق فروش كوپن هاى اعتبارى صرفه جويى به او انگيزه خواهد داد. از اين گذشته اين امكان نيز وجود دارد كه توليدكننده با گزينش مناسب ترين راهكارها بهتر به اهداف صرفه جويى برسد. از اين طريق قادر خواهيم بود با اقداماتى اندك به نتايج بهترى براى حفظ سلامت آب و هوا دست يابيم. اين تدبير طبيعتاً شامل دادوستدهاى بين المللى خواهد شد چرا كه صرفه جويى در توليد يك تن دى اكسيدكربن در روسيه و چين و يا برزيل ارزان تر خواهد بود. اينكه در كجا چنين كارى صورت مى پذيرد، براى محيط زيست فرق نمى كند و بى تفاوت است.
•اما چنين داد و ستدى در قرارداد كيوتو صريحاً پيش بينى شده است.
درست است، ولى در حال حاضر مكانيسم كنترل و مرجعى حقوقى براى كنترل و نظارت بر اين امر وجود ندارد. چه كسى مى تواند ادعا كند كه در ايتاليا يا روسيه يك تن دى اكسيدكربن خريدارى شده است. آيا در آنجا حقيقتاً صرفه جويى شده است؟
•يكى ديگر از اركان قرارداد كيوتو تدابيرى است كه بدان وسيله دى اكسيد كربن از اتمسفر جذب مى شود، مثل توسعه جنگل ها. آيا اين تدبير به ويژه براى كشورهاى در حال توسعه راه مفيدى نيست؟
در تئورى بلى راهكار خوبى است: يك كشور درختى مى كارد و در ازاى هر تن دى اكسيد كربن كه از اتمسفر جذب درخت مى شود يك كوپن اعتبارى دريافت مى دارد.
اين كشور مى تواند اين كوپن هاى اعتبارى را به توليدكنندگان و يا دولت هايى كه گازهاى گلخانه اى توليد مى كنند بفروشد. اما اگر متن پروتكل كيوتو وجود نداشت: طبق اين پروتكل چنين كشورهايى تنها هزينه اى را دريافت مى كنند كه صرف كاشتن درخت در فرآيند توسعه جنگل هزينه كرده اند و نه بهايى به مراتب بالاتر براى كوپن خود كه معادل بهاى يك تن دى اكسيدكربن و در داد و ستد توليد و انتشار گاز پرداخت مى شود. اين غير از كلنياليسم چيز ديگرى نيست!
•چگونه يك چنين سيستم غيرعادلانه اى توانست به تصويب برسد؟
بسيار ساده. كشورهاى در حال رشد نمى دانستند كه چه پروتكلى را امضا مى كنند. در حالى كه هيات هاى غربى شركـت كننده در همايش كيوتو از ۴۰-۳۰ كارشناس آب و هوا تشكيل مى شدند، كشورهايى مثل مالى و غيره با يك نماينده ديپلماتيك در آنجا حاضر بودند كه نه تنها موضوع آب و هوا را رتق و فتق مى كردند، بلكه همچنين به موضوع سلامتى و داد و ستد و غيره رسيدگى مى كردند.
Spiegel,Feb.2005
پى نوشت:
1- ريچاد تول (Richard Tol) ۳۵ سال دارد و استاد كرسى «تحول و رويدادهاى زيست محيطى و پيامدهاى آن» در دانشگاه هامبورگ است. اين پژوهشگر از جمله نويسندگان گزارش IPCC (شوراى دانشمندان سازمان ملل براى بررسى تغييرات آب و هوا) است. اين پژوهشگر يكى از اولين دانشمندانى بود كه اولين مدل هاى رايانه اى را براى پيش بينى و واكاوى پيامدهاى اقتصادى گرمايش كره زمين مهندسى كرد.
افزايش آب رودخانه ها در نتيجه افزايش CO2
عجايب آب
ترجمه: عبدالله مصطفايى
افزايش CO2 اتمسفر منجر به افزايش آب رودخانه ها مى شود.
تحقيقات اخير گوياى آن است كه گياهان موجود در جهان به دليل افزايش مقدار دى اكسيد كربن به آب كمترى براى رشد نياز دارند. نتايج اين تحقيق جديد بيانگر آن است كه مقدار آب رودخانه ها شديداً افزايش خواهد يافت و ريسك جارى شدن سيل بيشتر خواهد شد. نيكولا جدنى از مركز پيشگويى و تحقيق آب و هواى هادلى در انگلستان مسئول اين تحقيق بوده است و در اين باره اظهار مى دارد كه «ما فكر مى كنيم كه اين موضوع باعث مى شود سالانه ۲۰۰۰ كيلو متر مكعب به روان آب هاى جهان اضافه شود كه اين عدد نسبتاً زيادى است.»
مقدار اضافى دى اكسيدكربن موجود در جو حاصل سوزاندن سوخت هاى فسيلى است. عقيده بر آن است كه افزايش غلظت اين گاز باعث گرم شدن اتمسفر مى شود. البته اين موضوع باعث مى شود كه گياهان راحت تر اين گاز را جذب كرده و از طريق فتوسنتز به بافت هاى گياهى تبديل كنند و براى اين فرآيند از رطوبت كمترى بهره جويند.
در مقياس هاى كم اين بدان معنى است كه گياهان رطوبت كمترى را از طريق منافذ موجود بر روى برگ هاى خود وارد هوا كنند. اين موضوع در سطح يك سرزمين بدان معنى خواهد بود كه رطوبت بيشترى در خاك باقى بماند و احتمالاً وارد روان آب ها شود.
• عجايب آب
سالانه در رودخانه هاى جهان حدود ۴۰ هزاركيلومتر مكعب آب جريان مى يابد و اين رقمى است كه طى قرن بيستم حدود ۳ در صد افزايش داشته است. تاكنون اكثر محققين اين تقصير را بر گردن تغييرات آب و هوا انداخته اند.
اما جدنى مى گويد كه اگر به كل سطح سياره زمين نظر افكنيم متوجه مى شويم كه تغييرات آب و هوا احتمالاً باعث كاهش بارندگى نيز شده باشد كه اين با تئورى بالا همخوانى ندارد.
ايشان براى آنكه به يك چنين نتيجه اى دست يابند، چهار تئورى را براى توجيه افزايش جريان رودخانه ها مد نظر قرار دادند. براى هر يك از اين تئورى ها، جدنى پيشگويى هاى هر تئورى را به كمك مدل هاى ارائه شده در مركز هادلى با روند تغييرات واقعى مقايسه كرده اند.
او اين مقايسه را در دو سطح جهانى و منطقه اى انجام داده است.
چهار تئورى افزايش آب رودخانه ها به قرار زير است:
۱- تغييرات اخير در ميزان بارندگى علت اين موضوع است.
۲- تغيير در كاربرى زمين باعث اين بحث شده است.
۳- ذرات گرد و غبار ناشى از فعاليت هاى انسان ها باعث كاهش قدرت نور خورشيد شده و از ميزان تبخير مى كاهد.
۴- بهتر انجام شدن فتوسنتز ناشى از افزايش دى اكسيد كربن در هوا علت موضوع بوده است.
• تاثير دوگانه
جدنى در مصاحبه خود اظهار داشته است كه «تغييرات آب و هوا به خودى خود باعث كاهش مقدارى از روان آب ها خواهد شد ولى تاثير دى اكسيدكربن روى گياهان باعث افزايش حدود ۵ درصدى روان آب ها مى شود.» حال اگر اين دو موضوع را با يكديگر تركيب كنيم مى توان افزايش حدود ۳ درصدى را مشاهده كرد كه اين با الگوهاى منطقه اى همخوانى دارد. پيتر كاكس از مركز اكولوژى و هيدرولوژى وينفريت انگلستان مى گويد كه « اين براى اولين بار است كه اثر دى اكسيدكربن بر روى گياهان در مقياس هاى بزرگ مورد بررسى قرار مى گيرد.»
دامون ماتيوز از دانشگاه كلگرى كانادا نيز اشاره داشته است كه ممكن است عوامل ديگرى نيز در تغيير دبى رودخانه ها موثر بوده باشند. اما او نيز موافق است كه از بين تئورى هاى مهم تاكنون به نظر مى رسد كه تغيير در فتوسنتز با واقعيت همخوانى بيشترى داشته است.
New scientist,15Feb.2006
ارمغان بيوتكنولوژى براى محيط زيست :
پلاستيك هاى زيستى
كسرى اصفهانى
اطرافمان انباشته از پلاستيك شده است. هر كارى كه انجام مى دهيم و هر محصولى را كه مصرف مى كنيم، از غذايى كه مى خوريم تا لوازم برقى به نحوى با پلاستيك سروكار داشته و حداقل در بسته بندى آن از اين مواد استفاده شده است. در كشورى مثل استراليا سالانه حدود يك ميليون تن پلاستيك توليد مى شود كه ۴۰ درصد آن صرف مصارف داخلى مى شود. در همين كشور هرساله حدود ۶ ميليون بسته يا كيسه پلاستيكى مصرف مى شود. گرچه بسته بندى پلاستيكى با قيمتى نازل امكان حفاظت عالى از محصولات مختلف خصوصاً مواد غذايى را فراهم مى كند ولى متاسفانه معضل بزرگ زيست محيطى حاصل از آن گريبان گير بشريت شده است. اكثر پلاستيك هاى معمول در بازار از فرآورده هاى نفتى و ذغال سنگ توليد شده و غيرقابل بازگشت به محيط هستند و تجزيه آنها و برگشت به محيط چند هزار سال طول مى كشد. به منظور رفع اين مشكل، محققان علوم زيستى در پى توليد پلاستيك هاى زيست تخريب پذير از منابع تجديدشونده مثل ريزسازواره ها و گياهان هستند.
واژه زيست تخريب پذير يا Biodegradable به معنى موادى است كه به سادگى توسط فعاليت موجودات زنده به زيرواحدهاى سازنده خود تجزيه شده و بنابراين در محيط باقى نمى مانند. استانداردهاى متعددى براى تعيين زيست تخريب پذيرى يك محصول وجود دارد كه عمدتاً به تجزيه ۶۰ تا ۹۰ درصد از محصول در مدت دو تا شش ماه محدود مى شود. اين استاندارد در كشورهاى مختلف متفاوت است. اما دليل اصلى زيست تخريب پذير نبودن پلاستيك هاى معمولى، طويل بودن طول مولكول پليمر و پيوند قوى بين مونومرهاى آن بوده كه تجزيه آن را توسط موجودات تجزيه كننده با مشكل مواجه مى كند.
با اين حال توليد پلاستيك ها با استفاده از منابع طبيعى مختلف، باعث سهولت تجزيه آنها توسط تجزيه كنندگان طبيعى مى شود.
براى اين منظور و با هدف داشتن صنعتى در خدمت توسعه پايدار و حفظ زيست بوم هاى طبيعى، توليد نسل جديدى از مواد اوليه مورد نياز صنعت بر اساس فرآيندهاى طبيعى در دستور كار بسيارى از كشورهاى پيشرفته قرار گرفته است. به طور مثال دولت آمريكا طى برنامه اى بنا دارد تا سال ،۲۰۱۰ توليد مواد زيستى را با استفاده از كشاورزى و با بهره بردارى از انرژى خورشيد با درآمد تقريبى ۱۵ تا ۲۰ ميليارد دلار انجام دهد. در اين بين توليد پليمرهاى زيستى جايگاه خاصى دارند. توليد اينگونه پليمرها توسط طيف وسيعى از موجودات زنده مثل گياهان، جانوران و باكترى ها صورت مى گيرد. چون اين مواد اساس طبيعى دارند، بنابراين توسط ساير موجودات نيز مورد مصرف قرار مى گيرند و تجزيه كنندگان از جمله مهم ترين اين موجودات زنده در موضوع مورد بحث ما هستند. براى بهره بردارى از اين پليمرها در صنعت دو موضوع بايد مورد توجه قرار گيرد:
الف - ديد محيط زيستى: اين مواد بايد سريعاً در محيط مورد تجزيه قرار گيرند، بافت خاك را بر هم نزنند و به راحتى با برنامه هاى مديريت زباله و بازيافت مواد از محيط خارج شوند.
ب - ديد صنعتى: اين مواد بايد خصوصيات مورد انتظار صنعت را از جمله دوام و كارايى داشته باشند و از همه مهم تر، پس از برابرى يا بهبود كيفيت نسبت به مواد معمول، قيمت تمام شده مناسبى داشته باشند.
در هر دو بخش، مخصوصاً بخش دوم، استفاده از مهندسى توليد مواد براى دستيابى به اهداف مورد انتظار ضرورى است.
همانطور كه ذكر شد، توليد پليمرهاى تجديدشونده با بهره بردارى از كشاورزى، يكى از روش هاى توليد صنعتى پايدار است. براى اين منظور دو روش اصلى وجود دارد: نخست استخراج مستقيم پليمرها از توده زيستى گياه است. پليمرهايى كه از اين روش توليد مى شوند عمدتاً شامل سلولز، نشاسته، انواع پروتئين ها، فيبرها و چربى هاى گياهى هستند كه به عنوان شالوده مواد پليمرى و محصولات طبيعى كاربرد دارند. دسته ديگر موادى هستند كه پس از انجام فرآيندهايى مانند تخمير و هيدروليز مى توانند به عنوان مونومر پليمرهاى مورد نياز صنعت استفاده شوند.
مونومرهاى زيستى همچنين مى توانند توسط موجودات زنده نيز به پليمر تبديل شوند كه مثال بارز آن پلى هيدروكسى آلكانوات ها هستند.
باكترى ها از جمله موجوداتى هستند كه اين دسته از مواد را به صورت گرانول هايى در پيكره سلولى خود توليد مى كنند. اين باكترى به سهولت در محيط كشت رشد داده شده و محصول آن برداشت مى شود.
رهيافت ديگر جداسازى ژن هاى درگير در اين فرآيند و انتقال آن به گياهان است كه پروژه هايى در اين زمينه از جمله انتقال ژن هاى باكتريايى توليد PHA به ذرت انجام شده است. نكته اى كه نبايد از نظر دور داشت اين است كه به رغم قيمت بالاتر توليد پلاستيك هاى زيست تخريب پذير، چه بسا قيمت واقعى آنها بسيار كمتر از پلاستيك هاى سنتى باشد؛ چرا كه بهاى تخريب محيط زيست و هزينه بازيافت پس از توليد هيچ گاه مورد محاسبه قرار نمى گيرد. در ادامه مبحث، توليد پلاستيك هاى زيست تخريب پذير PHA به طور اختصاصى مورد بررسى قرار مى گيرد. تقريباً تمامى پلاستيك هاى معمول در بازار از محصولات پتروشيمى كه غيرقابل برگشت به محيط هستند، به دست مى آيند. راه حل جايگزين براى اين منظور، بهره بردارى از باكترى هاى خاكزى مانند Ralstonia eutrophus است كه تا ۸۰ درصد از توده زيستى خود قادر به انباشتن پليمرهاى غيرسمى و تجزيه پذير پلى هيدروكسى آلكانوات (PHA) هستند. PHAها عموماً از زيرواحد بتاهيدروكسى آلكانوات و به واسطه مسيرى ساده با سه آنزيم از استيل-كوآنزيم A ساخته شده و معروف ترين آنها پلى هيدروكسى بوتيرات (PHB) است. در خلال دهه ۸۰ ميلادى شركت انگليسى ICI فرآيند تخميرى را طراحى و اجرا كرد كه از آن طريق PHB و ساير PHAها را با استفاده از كشت E.coli اصلاح ژنتيكى شده كه ژن هاى توليد PHA را از باكترى هاى توليدكننده اين پليمرها دريافت كرده بود، توليد مى كرد.
متاسفانه هزينه توليد اين پلاستيك هاى زيست تخريب پذير، تقريباً ۱۰ برابر هزينه توليد پلاستيك هاى معمولى بود. با وجود مزاياى بى شمار زيست محيطى اين پلاستيك ها مثل تجزيه كامل آنها در خاك طى چند ماه، هزينه بالاى توليد آنها باعث اقتصادى نبودن توليد تجارتى در مقياس صنعتى بود. با اين وجود بازار كوچك و پرسودى براى اين محصولات ايجاد شد و از پلاستيك هاى زيست تخريب پذير براى ساخت بافت هاى مصنوعى بهره بردارى شد. با وارد كردن اين پلاستيك ها در بدن، آنها به تدريج تجزيه شده و بدن بافت طبيعى را در قالب پلاستيك وارد شده دوباره سازى مى كند. در اين كاربرد تخصصى پزشكى، قيمت اينگونه محصولات زيستى قابل مقايسه با كاربردهاى كم ارزش اقتصادى پلاستيك در صنايع اسباب بازى، توليد خودكار و كيف نيست.
هزينه توليد PHAها با توليد آنها در گياهان اصلاح ژنتيكى شده و كشت وسيع در زمين هاى كشاورزى، به نحو قابل ملاحظه اى كاهش خواهد يافت. اين موضوع باعث شد كه شركت مونسانتو در اواسط دهه ۹۰ ميلادى امتياز توليد PHA را از شركت ICI كسب كند و به انتقال ژن هاى باكترى به گياه منداب بپردازد. مهيا كردن شرايط براى تجمع PHAها در پلاستيد به جاى سيتوسل، امكان برداشت محصول پليمرى را از برگ و دانه ايجاد كرد. مهم ترين مشكل لاينحل باقى مانده در بخش فنى اين پروژه، نحوه استخراج اين پليمر از بافت هاى گياهى با روشى كم هزينه و كارآمد است.
مشكل ديگر در زمينه PHB است كه در حقيقت مهم ترين گروه از PHAها بوده ولى متاسفانه شكننده بوده و در نتيجه براى بسيارى از كاربردها مناسب نيست. بهترين پلاستيك هاى زيست تخريب پذير، كوپليمرهاى پلى هيدروكسى بوتيرات با ساير PHAها مثل پلى هيدروكسى والرات هستند. توليد اينگونه كوپليمرها در گياهان اصلاح ژنتيكى شده بسيار سخت تر از توليد پليمرهاى تك مونومر است. در سال ۲۰۰۱ اين مشكلات به همراه مسائل مالى شركت مونسانتو باعث شد تا اين شركت امتياز توليد PHA اصلاح ژنتيكى شده را به شركت Metabolix واگذار كند. شركت Metabolix در قالب يك پروژه مشاركتى با وزارت انرژى آمريكا به ارزش تقريبى ۸/۱۴ ميليون دلار، براى توليد PHA در گياهان اصلاح ژنتيكى شده تا پايان دهه ۲۰۱۰ ميلادى تلاش مى كند. گروه هاى ديگرى نيز براى توليد PHA در گياهانى مثل نخل روغنى تلاش مى كنند. بايد منتظر بود تا سرانجام شاهد توليد اقتصادى اين محصولات دوستدار محيط زيست در آينده اى نزديك بود.
Hand book of Plant Biotechnology(2004) Paul Christou and Haraly Klee, WILEY.
PHA production, from bacteria to plants(1999) Valentine et al, Int J Biol Macromol 25: 303-6.
Bacteria and other biological systems for Steinbuchel polyester production(1998) and Fuchtenbusch, Trends Biotechnol 16: 419-27.
ايجاد تصاوير سه بعدى از نانوبلورها:
ستاد ويژه توسعه فناورى نانو: يك تيم بين المللى به رهبرى محققان انگليسى در مركز فناورى نانو واقع در لندن توانستند با استفاده از فرآيندى موسوم به تصويربردارى پراش اشعه ايكس منسجم، از درون نانوبلورها تصوير كاملاً سه بعدى به دست بياورند. اين روش كه مشتمل بر اندازه گيرى و وارونه كردن الگوهاى پراش است، به توسعه ليزرهاى اشعه ايكس الكترون آزاد كمك خواهد كرد و امكان تصويربردارى از مولكول هاى منفرد و همچنين ارزيابى دقيق تر نواقص را در هر ماده اى فراهم مى كند. «يان رابينسون» كه رهبرى اين مطالعه را برعهده دارد، مى گويد: «اين روش را مى توان با استفاده از وارونه سازى مستقيم الگوهاى پراش انجام داد كه جابه جايى هاى اتمى درون هر بلور منفرد را نشان مى دهد.»
مهر گياه (به دانه):
سحر شهنازى: گياهى درختچه اى يا درختى به ارتفاع تا هشت متر است كه شاخه هاى جوان آن پوشيده از كرك هاى نمدى است. برگ هاى آن مدور يا كم و بيش بيضوى، نوك تيز يا نوك كند، قاعده گرد يا كمى قلبى شكل است. كاسه گل داراى كرك هاى نمدى سفيد بوده، گلبرگ ها سفيد يا صورتى هستند. دانه هاى به كه داخل ميوه است اندام دارويى گياه را تشكيل مى دهد. اين دانه ها به رنگ قهوه اى روشن يا قهوه اى تيره بيضوى و مسطح هستند. زمان جمع آورى و خشك كردن دانه هاى به پس از رسيدن ميوه و در فصل پائيزى است. خشك كردن دانه ها در دماى ۵۰-۴۰ درجه سانتيگراد انجام مى شود. پراكنش به در ايران اكثراً در نواحى شمال و شمال غرب و خصوصاً استان هاى گيلان، مازندران، آذربايجان، لرستان و كرمانشاه است. ماده متشكله اصلى به دانه را موسيلاژ تشكيل مى دهد كه كمى پس از مجاورت دانه با آب از سلول هاى اپيدرم پوشش دانه ترشح مى شود. از به دانه در درمان التهاب مخاط هاى دهان و گلو و تسكين خشونت و گرفتگى صدا، سرفه و يبوست خفيف استفاده مى شود و همچنين در صنايع دارويى به عنوان امولسيون كننده و سوسپانسيون كننده و در صنايع آرايشى- بهداشتى در فرآورده هاى پوستى، مرطوب كننده و ضدچين و چروك و فرآورده هاى مو (حالت دهنده ها و نرم كننده ها) مورد استفاده قرار مى گيرد. در طب گذشته از به دانه در درمان گرفتگى صدا، سرفه، خشكى دهان و گلو همچنين در درمان سوختگى ناشى از آتش استفاده مى كرده اند. از به دانه به عنوان يكى از اجزاى داروى اكسپكتورانت به صورت خوراكى و موضعى استفاده مى شود.
۲- روزنامه همشهری:
دقيق ترين ساعت اتمي
گروه علمي فرهنگي- موسسه ملي استاندارد و تكنولوژي آمريكا(NIST) اعلام كرد كه مهندسان اين موسسه، يك ساعت اتمي تجربي با استفاده از يك مولكول جيوه ساخته اند كه حداقل پنج بار دقيق تر از ساعت استاندارد آمريكا(NIST- F1) است.
اين ساعت اتمي جيوه اي طي ۴۰۰ ميليون سال حتي يك ثانيه هم پس و پيش نخواهد شد.اين درحالي است كه اين رقم براي ساعت استاندارد فعلي آمريكا(NIST- F1) حدود ۷۰ ميليون سال است.
ساعت فعلي استاندارد آمريكا بر اساس اتم هاي عنصر سزيوم كار مي كند. در صورتي كه اين ساعت جديد دقيق تر از ساعت فعلي استاندارد آمريكا باشد، زمان زيادي براي پذيرفته شدن آن به عنوان ساعت جايگزين و استاندارد نياز است.
هواپيماهاي مسافربري پلاستيكي
گروه علمي فرهنگي- آلن مولالي، رئيس شركت بويينگ اعلام كرد نسل جديد هواپيماهاي مسافربري سري ۷۳۷ اين شركت با استفاده از مواد مركب غير فلزي(كامپوزيت) ساخته خواهد شد زيرا اين مواد بر خلاف فلزات، در اثر سايش، تخريب نمي شوند.
مواد مركب يا كامپوزيت ها از تركيب دو يا چند ماده با خواص مختلف با يكديگر ايجاد مي شود و امروزه به طور گسترده براي ساخت وسايل ورزشي نظير راكت هاي تنيس و پره هاي دوچرخه ها مورد استفاده قرار مي گيرد. بويينگ هم اكنون نيز هواپيماي عظيم ۷۸۷ را كه نخستين پرواز را سال ميلادي آينده انجام خواهد داد، با استفاده از كامپوزيت هاي پلاستيكي كه با فيبرهاي كربن تقويت شده اند، توليد مي كند.
به گفته مولالي، بويينگ در زمان به روز كردن خط توليد هواپيماهاي ۷۳۷ در آينده، اين مواد پلاستيكي را جايگزين قطعات فلزي اين هواپيماها خواهد كرد.
مواد مركب يادشده براي ساخت حدود نيمي از قطعات هواپيماها مورد استفاده قرار خواهد گرفت و استفاده از آنها هزينه هاي ساخت و همچنين نگهداري هواپيماها را كاهش خواهد داد و به علاوه به علت وزن كمتر، ميزان سوخت مصرفي هواپيماها را نيز كاهش داده و برد آنها را افزايش مي دهد.
ماده تاريك و كهكشان در حال شكل گيري
گروه علمي فرهنگي- اخترشناسان به كمك تلسكوپ بسيار بزرگ VLT (رصدخانه جنوبي اروپا) موفق شده اند تا يك لكه آغازين بسيار بزرگ را در فاصله اي بيش از۱۰ ميليارد سال نوري كشف كنند.
بنا به نوشته سايت نجوم، اين جرم غول پيكر كه بزرگي آن، دوبرابر راه شيري است، دو ميليارد برابر انرژي تابشي خورشيد را از خود ساطع مي كند.
ستاره شناسان تصور مي كنند كه اين لكه، مقادير عظيمي از گاز است كه درون توده اي از ماده تاريك فرو مي ريزد تا سرانجام كهكشاني عظيم مانند راه شيري شكل گيرد.
در چند سال اخير ستاره شناسان، تعدادي از اين لكه ها را كشف كرده اند. آنها اجسامي به نسبت پر انرژي اما كم فروغ با اندازه اي در حدود راه شيري يا بزرگ تر هستند كه طبيعت آنها هنوز به خوبي روشن نيست.
با اين وجود، سناريوهاي بسياري براي توجيه وجود و خصوصيات آنها پيشنهاد شده است. يكي از محتمل ترين اين سناريوها از مراحل اوليه شكل گيري يك كهكشان حكايت مي كند؛ زماني كه گاز درون توده عظيمي از ماده تاريك فرو مي ريزد.
اين لكه جديد در فاصله ۶/۱۱ميليارد سال نوري از زمين با استفاده از ابزار چندكاره FORS1 كه روي تلسكوپ VLT نصب شده بود، كشف شد.
قطر اين لكه، حدود ۲۰۰هزار سال نوري است و مجموع انرژي گسيل شده از آن، دوميليارد برابر خورشيد است.
با اين وجود، اين جرم در تصاوير گرفته شده با تلسكوپ هاي گوناگوني كه از طيف فروسرخ تا پرتو هاي ايكس را تحت پوشش قرار مي دهد، غير قابل رؤيت است و در نتيجه، اين جرم كاملا غيرعادي محسوب مي شود.
دوشنبه ۲۶ تير ۱۳۸۵ - - ۱۷ جولاى ۲۰۰۶
قلب ستاره ها؛ روياي كولي هاي هسته اي
منبع: نشريه پراسپكت، جولاي ۲۰۰۶-مترجم: وحيدرضا نعيمي
هدفشان انرژي هسته اي است، اما نه از آن گونه كه مي شناسيم. اين نوع انرژي از هم جوشي حاصل مي شود، نه شكافت هسته اي. شكافت شامل استخراج، فرآوري و پرتوزدايي از مقادير زيادي اورانيوم است كه نيمه عمر پسمانده هاي پرتوزاي آن تا عصر يخبندان بعدي دوام مي آورد. كولي هاي هم جوشي مي گويند مقدار اندكي از سوخت به اندازه بار يك وانت كه در نيروگاه هسته اي هم جوشي به كار گرفته مي شود، مي تواند برق مورد نياز شهري يك ميليون نفري را تا يك سال تأمين كند. باقي مانده آن مقادير اندكي پسماند پرتوزاست كه ظرف يك قرن از بين مي رود.
راكتورهاي شكافت براي توليد برق، اتم را مي شكافند. راكتورهاي هم جوشي به اندازه اي ذرات عنصري كيهان را به يكديگر مي فشارند تا در هم گداخته شوند. در اين فرايند انرژي رها مي شود. به گفته اين دانشمندان، هم جوشي منبع انرژي خورشيد است و روزي انرژي شبكه هاي برق جهان را تأمين خواهد كرد.
تحقيقات در زمينه هم جوشي در دهه ۱۹۵۰ آغاز شد. نخستين كولي هاي هم جوشي به بازنشستگي رسيده اند. اما پيشرفت علمي كند و تأمين بودجه آن نامنظم بوده است. هنوز نتوانسته اند حتي يك وات برق وارد شبكه برق كنند. اما اوايل امسال، پس از يك دهه هول و ولا، دولتهاي نماينده بخش اعظم جمعيت جهان تصميم گرفتند براي تحقق اين رويا، ۱۰ ميليارد دلار سرمايه گذاري كنند.
تابستان جارِي، كولي هاي هم جوشي در تپه هاي جنگلي پروانس در جنوب فرانسه جمع مي شوند، يعني در جايي كه قرار است دستگاه جديد ساخته شود. انگليسي ها، استراليايي ها، روسها، آمريكايي ها، آلماني ها، چيني ها، ژاپني ها، چكها و بسياري ديگر در آخرين تلاش دست به دست يكديگر داده اند تا به جهان نشان دهند درست گفته اند.
جان هاو از پيشتازان اين زمينه است. چند سال پيش كه وي چنين لحظه اي را پيش بيني مي كرد، مزرعه اي در اين ناحيه خريد. حالا وي مي تواند پس از جابجايي دائم از استراليا به آلمان، فرانسه و انگليس، در يك جا آرام و قرار بگيرد. وي گفت: «انرژي هم جوشي حالا يا هيچ وقت.»
به نظر مي رسد زمان مناسب است. همزمان با بالا رفتن بهاي نفت و افزايش نگراني از گرم شدن آب و هواي جهان و نيز تلاش سياستمداران براي ايجاد تعادل در استفاده از نيروي متعارف هسته اي و انرژي هاي تجديدپذير، نياز فزاينده اي به منبع جديدي براي برق وجود دارد كه ظرفيت نيروگاه هسته اي را با پاكي و ايمني نيروگاه بادي تركيب كند. نهايتاً هم جوشي مي تواند پاسخ باشد. حتي پروپاقرص ترين طرفداران هم جوشي تصديق مي كنند چند دهه طول مي كشد تا اين فناوري جنبه تجاري به خود بگيرد. اما اگر اين صنعت به بار بنشيند، درست در زماني است كه نفت به پايان مي رسد و تغيير آب و هوا تسريع مي شود.
در ارديبهشت، دولتهاي اتحاديه اروپا، آمريكا، چين، هند، ژاپن، روسيه و كره پيماني را براي ساخت راكتور بين المللي آزمايشي حرارتي هسته اي در جنگلي در ناحيه كاداراش در پروانس امضا كردند. اين پيمان به طور رسمي در آبان امضا خواهد شد. نيم بودجه را اتحاديه اروپا تأمين خواهد كرد. ساخت اين راكتور يك دهه طول خواهد كشيد و سپس به مدت دو دهه اين راكتور به انجام آزمايشهاي هم جوشي خواهد پرداخت. در پايان اين دوره، جهان يك بار و براي هميشه خواهد فهميد آيا هم جوشي هسته اي آينده اي دارد يا نه؛ البته در ابتدا از نظر فني و بعد از نظر اقتصادي.
يانش پوتوچ نيك كميسر اتحاديه اروپا در امور علم و تحقيق در مراسم امضاي پيمان گفت: «اين مهمترين پيمان علمي است كه تا به حال به امضا رسيده است؛بزرگترين همكاري علمي جهان». كريس لولين اسميت مدير بزرگترين راكتور جهان در آكسفورد شاير، نماينده انگليس در اين طرح است. وي گفت: «اين طرح اهميت فراواني دارد. مي تواند ميلياردها نفر را از فقر خارج كند.»
البته همه اين قدر مطمئن نيستند. سبزها طرح را اسباب بازي خطرناك و اتلاف پولي مي دانند كه مي توان صرف ساخت هزاران نيروگاه بادي كرد. حتي در ميان فيزيكدانان همه معتقد نيستند هم جوشي آينده اي دارد. پيش از امضاي طرح، نشريه ساينس، چاپ آمريكا سخني از ويليام پاركينز، يكي از پيشتازان هم جوشي را درج كرد كه گفته بود: «تاريخ اين رويا به همان اندازه كه پرهزينه است، دلسردكننده است.» به گفته وي كه اكنون در قيد حيات نيست، آمريكا ظرف ۵۰ سال گذشته ۲۰ ميليارد دلار در اين راه خرج كرده و اكنون زمان آن رسيده است كه از آن دست برداشت. سردبير ساينس علناً از رها كردن طرح حمايت كرد.
هم جوشي چيست؟
راكتور آكسفورد شاير بزرگترين و موفق ترين راكتور هم جوشي جهان است كه نمونه اوليه راكتور كاداراش است. راكتور يادشده ۲۰ متر ارتفاع دارد و در محل سازمان انرژي اتمي انگليس قرار دارد. ساخت آن يك ميليارد دلار هزينه داشت و هزينه فعاليت آن در خلال ۲۳ سال گذشته يك ميليارددلار بوده است. در مواقعي نيمي از بودجه ساليانه دولتي تحقيقات به آن اختصاص يافته است.
اين راكتور همواره در حال آزمايشهايي در مورد چگونگي امكان پذير كردن هم جوشي، چگونگي كنترل آن و چگونگي انجام بهتر آن است. به يادماندني ترين لحظه آن در سال ۱۹۹۷ بود كه براي كسري از ثانيه، راكتور ۱/۱۶ مگاوات برق توليد كرد كه حد نصابي بي سابقه بود. خبر در جهان پيچيد، اما كمتر كسي گفت كه ۲۵ مگاوات صرف گرم كردن راكتور شده بود. حقيقت اين است كه اين راكتور از يك جهت بزرگترين مصرف كننده برق انگليس است. در طول يك آزمايش معمولي كه چند بار در شب و تا به حال ۰۰۰/۶۶ بار در طول عمر آن انجام شده است، راكتور حدود ۲ درصد كل برق انگليس را به مدت بسيار كوتاهي مصرف مي كند.
در اين دستگاه فوق العاده چه رخ مي دهد؟ در ظاهر اين يك بويلر گازسوز است. اما بويلري است كه به مقدار اندكي سوخت هسته اي نياز دارد؛ يك گرم در هر بار براي توليد مقادير زيادي انرژي. اين سوخت از دو ايزوتوپ هيدروژن به نام دوتريوم و تريتيوم تشكيل شده است. اولي از آب معمولي و دومي كه اندكي پرتوزاست، از پسماند راكتورهاي شكافت هسته اي يا ليتيوم گرفته يا در خود راكتور توليد مي شود. راكتور اين دو ايزوتوپ را در دماي بسيار بالا مي سوزاند. در دماي بالا، اين دو ماده پلاسما تشكيل مي دهند و به هم جوش مي خورند. وقتي اين اتفاق مي افتد، عنصرهاي ديگر يعني هليوم به همراه مقادير زيادي انرژي توليد مي شود.
در عمل يك كار ساده نيست. تنظيم آن كاري است كه برخي از بهترين مغزهاي جهان عمر خود را روي آن گذاشته اند و حتي حالا پس از ۵۰ سال آزمايش، محققان نتوانسته اند با اين روش، برقي بيش از ميزان مورد نياز يك اجاق مايكروويو توليد كنند.
يك مشكل اين است كه با وجودي كه دوتريوم و تريتيوم آسان تر از ساير اتم ها جوش مي خورند، امكان پذير كردن اين واكنش روي كره زمين به ۱۰۰ ميليون درجه حرارت نياز دارد. اين ده برابر گرمتر از خورشيد است. خورشيد داراي ميادين جاذبه بزرگي است كه اين واكنش را آسانتر مي كند. يك مشكل ديگر اين است كه براي حفظ اين دما و واكنشهاي هم جوشي، لازم است مانع از برخورد پلاسماي داغ با ديواره راكتور شد، چون اين اتفاق همه چيز را سرد مي كند. راكتور را به شكل پيراشكي مي سازند تا پلاسما بدون انتها در پيرامون بچرخد و نيز قدرتمندترين مغناطيس هاي جهان را نصب مي كنند تا پلاسما به ديوار برخورد نكند. اين مغناطيس ها ميدان مغناطيسي پديد مي آورند كه ۰۰۰/۱۰ برابر قدرتمندتر از ميدان مغناطيسي زمين است.
طرح اوليه كه توكامك خوانده مي شود، اختراع روسهاست. اين طرح در دهه ۱۹۵۰ توسط آندره ساخارف، ناراضي و پدر بمب هيدروژني روسيه ارائه شد. اما دستگاههاي وي كوچك بود. دانشمندان كه دستگاههاي بزرگتري ساخته اند، متوجه شده اند كه پنداشتهاي ساده ساخارف در مورد چگونگي پلاسما درست نيست. بي ثباتي هايي در پلاسما رخ مي دهد- مانند فورانهاي خورشيدي در اطراف خورشيد- كه هيچ كامپيوتري نمي تواند پيش بيني كند. به گفته لولين اسميت، هدف از آزمايشهاي جاري، يافتن راهي براي كنترل گاز داغ است.
راكتور فرانسه دو برابر راكتور انگليس ارتفاع و ده برابر حجم آن ظرفيت دارد. به اين ترتيب، قاعدتاً اين راكتور بايد بيش از ميزان مصرفي، برق توليد كند. بي ثباتي در پلاسما تنها مشكل نيست. بخشي از سؤالات مهم به اين مربوط است كه جنس راكتور از چه باشد. چه موادي مي تواند به بهترين شكل در برابر فشارهاي عظيمي كه در داخل راكتور توليد مي شود، مقاومت كند، ازجمله دمايي كه برخي معتقدند از هر حرارتي در كيهان بيشتر است؛ امواج ضربه اي حاصل از صدها مگاوات كه با يك پنجم سرعت نور حركت مي كند و ميدانهاي مغناطيسي با ۰۰۰/۱۰ برابر قدرت هر ميدان ديگر روي كره زمين. بيشتر افراد معتقدند چنانچه اين طرح با شكست روبه رو شود، به علت مهندسي مواد خواهد بود نه ناكامي فيزيك.
راكتور انگليس فقط اين دما را به مدت ۴۰-۳۰ ثانيه توليد مي كند و سپس آن را سرد مي كنند تا از هم نپاشد.
در راكتور فرانسه دماي مغناطيس ها به حدود صفر مطلق تقليل داده مي شود چون در اين دما حالت ابررسانايي پيدا مي كند و خيلي گرم نمي شود. محققان اميدوارند بتوانند هر بار آن را به مدت حدود نيم ساعت به حركت درآورند.
به موازات طرح راكتور هم جوشي فرانسه، موافقت بين المللي ديگر براي يك مركز تحقيقاتي با بودجه يك ميليارد دلار در ژاپن منعقد شده است كه در آن خاصيت مواد جديد براي كاربرد در راكتور مورد پژوهش قرار خواهد گرفت. اگر همه چيز به خوبي پيش رود، اين فناوري مي تواند كاربردهاي ديگري داشته باشد.
آمريكا در سال ۱۹۹۸ كلاً از طرح راكتور هم جوشي خارج شد. دانشمندان اين كشور معتقد بودند تلاطم در داخل پلاسما مانع از ايجاد هم جوشي تا مدتهاي طولاني خواهد شد. اما بعد معلوم شد در مورد مشكلات مربوط به تلاطم اغراق شده و آمريكا در سال ۲۰۰۳ مجدداً به طرح پيوست.
يك مفسر گفته است بيست درصد احتمال دارد كه جهان تا سال ،۲۱۰۰ بيست درصد برق را از هم جوشي بگيرد. ريموند اوبراك، مدير دفتر علوم در وزارت انرژي آمريكا گفت: «به اعتقاد ما، هم جوشي تا پايان اين قرن ۴۰ درصد برق توليدي فعلي جهان را تأمين خواهد كرد كه در سال ۲۱۰۰ حدود ۱۵ درصد برق كل جهان خواهد بود.
دستگاه شمارش الكترون هاي منفرد:
گروه علمي فرهنگي-فيزيك دانان ژاپني وسيله اي ساخته اند كه مي تواند تك تك الكترون هايي كه به جلو يا عقب حركت مي كنند را آشكار كند. با اين ابزار كه حساس ترين آمپرسنجي است كه تاكنون ساخته شده، مي توان براي اولين بار جريان هاي در حد آتوآمپر را اندازه گرفت. محققان اين پروژه، نتايج كار خود را در مجله Science به چاپ رسانده اند.
اين ابزار را كه «آمپرسنج تك الكتروني دو جهتي» نام دارد مي توان در كاربرد هاي گسترده اي از جمله نانوالكترونيك، ابزارهاي كاليبراسيون، رايانه هاي كوانتومي و زيست شناسي استفاده كرد. در آشكارسازي تك الكترون ها، اندازه گيري الكترون هايي كه در دو سمت جلو و عقب حركت مي كنند حائز اهميت است، زيرا بسياري از الكترون هاي داخل يك وسيله به سمت عقب پراكنده مي شوند. اگر چه دانشمندان اخيراً توانسته اند تك الكترون هايي را كه از داخل يك نقطه كوانتومي عبور مي كنند اندازه گيري كنند، اما اين آزمايش ها نتوانسته اند جهت حركت الكترون ها را مشخص كنند. در اين ابزار با قراردادن دو نقطه كوانتومي به جاي يك نقطه، اين مشكل برطرف شده است.
اين ابزار جديد كه توسط توشيساما فوجيساوا- عضو آزمايشگاه هاي تحقيقاتي پايه NTT و مؤسسه فناوري توكيو- ساخته شده است، مي تواند الكترون هاي پراكنشي برگشتي و نيز الكترون هايي كه در جهت مستقيم حركت مي كنند را آشكار كند. اين ابزار شامل دو نقطه كوانتومي و يك تماس نقطه اي درون يك ابزار نيمه رساناست. اين تماس نقطه اي، نانوساختاري است كه تك الكترون واقع در اين دو نقطه كوانتومي را آشكار مي كند. با توجه به وجود دافعه بين بارهاي همنام، الكترون ها تك به تك و به صورت كوانتوم مكانيكي بين دو نقطه كوانتومي تونل مي زنند. وجود اين دو نقطه كوانتومي به منظور تعيين جهت ورود و خروج الكترون است. مقدار جريان عبوري از نقطه تماس به جهت حركت الكترون در اين ابزار - جلو يا عقب - بستگي دارد. به اين ترتيب، محققان مي توانند دقيقاً تعداد الكترون هايي كه در هر دو جهت، حركت مي كنند را شمارش كنند. همچنين آنها مي توانند با شمارش جريان خالص الكتروني - كه از تفاضل تعداد الكترون هايي كه به جلو و عقب حركت مي كنند به دست مي آيد - مقدار متوسط جريان را نيز تعيين كنند.
اين محققان همچنين با اتصال يك ترانزيستور تك الكتروني به اين ابزار، عملكرد آن را به نمايش گذاشتند. از اين شمارنده تك الكتروني، در آشكارسازي جريان هاي فوق العاده كوچك و در كاربردهاي مختلفي استفاده مي شود. به گزارش ستاد ويژه توسعه فناوري نانو، همچنين از اين دستگاه به طور خاص مي توان در مطالعات نانوالكترونيك، بررسي انتقال الكترون از درون نانوساختارها، مولكول هاي منفرد و پيل هاي زيستي استفاده كرد. به نظر اين دانشمندان، تركيب اين آمپرسنج با ابزار مبدل فوتون ها يا اسپين هاي الكتروني به بارهاي الكتروني، به توسعه آشكارساز هايي براي نور و ميدان هاي مغناطيسي منجر مي شود. تحليل هاي آماري نويزهاي اندازه گيري شده با اين دستگاه را نيز مي توان در تعيين پيچيدگي كوانتومي كه طي آن اطلاعات كوانتومي بين دو الكترون مجزا به اشتراك گذاشته مي شوند به كار برد.
ايران رتبه دوم جهاني در جست و جوي فناوري نانو:
گروه علمي فرهنگي- بررسي روي كليد واژه nanoدرسال هاي ۲۰۰۴تا ۲۰۰۶نشان مي دهد كه ايران پس از هند، رتبه دوم جهان را در جست وجوي اين كلمه دارد. به نوشته شماره جديد خبرنامه فناوري نانو، همچنين تهران در بين شهرهاي دنيا رتبه پنجم را در جست و جوي كليدواژه نانو به خود اختصاص داده است. اين نشان مي دهد كه تمايل به فناوري نانو در كشور ايران در سال هاي اخير رشد چشمگيري داشته، به طوري كه بالاتر از بسياري از كشورهاي دنيا و به خصوص كشورهاي آسيايي قرار گرفته است. اين نتايج از طريق موتور جست و جوي گوگل به دست آمده است. گوگل به تازگي سرويسي به نام GOOGL TERENDS ارائه كرده است كه به كاربر امكان مي دهد تا از ترافيك جست وجو در وب آگاهي پيدا كند. اين سرويس به كاربر اين امكان را مي دهد تا بداند در يك بازده زماني مشخص، بيشتر مشغول جست وجوي چه موضوعاتي شود. اين داده هاي آماري به اين صورت نرمال مي شود كه تمام جست و جوها در يك زمينه مشخص و در يك منطقه مشخص بر كل جست و جوها در همه زمينه ها در آن منطقه تقسيم مي شود.
۳- روزنامه جام جم:
به دليل دير آماده شدن اين خبرنامه موفق به دريافت خبر از روزنامه جام جم نشديم.
۴- خبرگزاري ايسنا:
پنجشنبه ۲۹ تير ۱۳۸۵ - - ۲۰ جولاى ۲۰۰۶
خبری یافت نشد.
چهارشنبه ۲۸ تير ۱۳۸۵ - - ۱۹ جولاى ۲۰۰۶
همايش فنآوري نانو در صنعت گاز برگزار ميشود .
سرويس: فناوري استراتژيك
همايش فنآوري نانو در صنعت گاز با همكاري دانشگاه بينالمللي امام خميني (ره) و شركت گاز استان قزوين هفدهم آبان ماه 85 در سالن آمفي تئاتر دانشكده علوم دانشگاه بينالمللي امام خميني (ره) قزوين برگزار ميشود.
به گزارش خبرنگار «فنآوري» خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، اين همايش در موضوعات مديريت فنآوري نانو با محوريت گلوگاهها، چالشها و فرصتها، منابع جديد انرژي و سرمايهگذاري هدفمند و در مباحث كاربردي نانو حساسگرهاي گازي، نانو فيلترهاي گازي، نانوكاتاليستها و نانوكامپوزيتها و در روشهاي توليد عناصر پايه و كاربردي، تجهيزات آزمايشگاهي و ساخت و مدلسازي برگزار ميشود.
گفتني است علاقهمندان به منظور ارسال چكيده مقالات تا اول مرداد ماه 85 فرصت دارند كه نسبت به ارسال مقالات خود اقدام كنند.
تاريخ اعلام نتايج اول شهريور ماه 85 بوده و علاقهمندان به منظور كسب اطلاعات بيشتر ميتوانند با تلفن 3348896 ــ 0281 تماس بگيرند.
دانشمندان به ساخت ترانزيستورهاي آلي موفق شدند
سرويس: فناوري استراتژيك
پژوهشگران دانشگاه كلمبيا، نوعي ترانزيستورهاي مولكولي طراحي كردهاند كه نسبت به سيگنالهاي شيميايي پاسخگو بوده و ميتوانند در حسگرهاي مولكولي و شيميايي پيشرفته به كار روند.
به گزارش سرويس «فنآوري» خبرگزاري داانششجويان ايران(ايسنا)، «كالين» و همكارانش ترانزيستوري با سيمهايي از مولكولهاي هيدروكربني چند حلقهاي آروماتيك تك لايهاي توسعه دادهاند.
هيدروكربنها، خودشان را درون يك لايه در طول يك شكاف نازك «اچ» شده درون نانولولههاي كربني تك جداره منظم ميكنند.
اين مولكولها به عنوان رساناهاي الكتريكي خوب با مدلاسيون جريان بزرگ و گيت با كارآيي بالا عمل ميكنند.
پژوهشگران عقيده دارند به دليل اين كه مولكولها در يك لايه منفرد قرار دارند و به همديگر نميچسبند، ميتوان به فعاليت الكتريكي قابل قبولي دست يافت.
به گزارش ايسنا از ستاد ويژه توسعه فنآوري نانو، از اين تغييرات بزرگ در رسانايي هيدروكربنها، ميتوان در حسگرهاي شيميايي مافوق حساس استفاده كرد زيرا هنگامي كه يك مولكول به وسيله هيدروكربنها شناسايي ميشود، ميزان جريان عبوري تغيير كرده و يك سيگنال الكتريكي قابل تشخيص ايجاد ميكند.
سه شنبه ۲۷ تير ۱۳۸۵ - - ۱۸ جولاى ۲۰۰۶
ابداع روش جديد توليد انبوه نانولولههاي كربني
سرويس: فناوري استراتژيك
توليد انبوه ابزار نانوالكترونيكي به دليل مشكلات موجود در آرايش و يكپارچهسازي نانولولههاي كربني به سختي انجام ميشود.
به گزارش سرويس «فنآوري» خبرگزاري دانشجويان ايران(ايسنا)، محققان كره جنوبي روشي توسعه دادهاند كه به كمك آن ميتوان نانولولههاي كربني تك ديواره را بدون استفاده از ميدان الكتريكي يا مغناطيسي خارجي روي يك بستر جامد مرتب كرد.
اين روش اهميت زيادي در توليد انبوه ابزار يكپارچه مبتني بر نانولولههاي كربني دارد.
پروفسور Hong از آزمايشگاه Hybrid Nano-Device & Nano-Assembly دانشگاه كره جنوبي ميگويد: استفاده از ابزارهاي الكترونيكي مبتني بر نانولولههاي كربني و نانوسيمها نسبت به ابزارهاي مبتني بر سيليكون ارجحيت دارند، حتي اگر نتوان آنها را به توليد انبوه رساند.
هنگامي كه نانولولهها يا نانوسيمها در محلول يا به شكل پودر سنتز ميشوند، ميتوان آنها را به صورت مجزا يا روي بستري جامد آرايش داد و ابزار كاركردي ساخت، كه در زمان بسيار صرفهجويي ميشود.
وي ميگويد: در اين روش، نانولولههاي كربني تك جداره به طور انتخابي، بر تك لايههاي خودآراي (SAM) قطبي، حاوي سيمهاي مولكولي مزدوج درون محلول جذب ميشوند، در حالي كه SAM غيرقطبي قادر به جذب غيرويژه نانولولههاي كربني نميباشند.
Hong ميگويد: با به كاربردن SAM غيرقطبي به عنوان لايه غيرفعال، ميتوان بدون به كارگيري نيروي خارجي، نانولولهها را خودبهخود منظم كرد؛ بنابراين SAM حاوي سيمهاي مولكولي مزدوج به عنوان يك لايه رسانا، ارتباط الكتريكي خوبي بين نانولولههاي كربني تك جداره و الكترودها برقرار ميكند.
در مطالعات گذشته براي آرايش مستقيم نانولولهها، از سيمهاي مولكولي و زنجيرهاي آلكاني كه رسانايي ضعيفي دارند، استفاده ميشده است. به گزارش ايسنا از ستاد ويژه توسعه فنآوري نانو، SAM و زنجيرهاي آلكاني نيز مقاومت تماس ضعيفي بين الكترود و نانولولههاي كربني ايجاد ميكند، در حالي كه الگوهاي SAM حاوي سيمهاي مولكولي مانند 2MI، 2MP و 4MP به آرايش مستقيم در مقياس انبوه رسيدهاند.
Hong معتقد است اين روش را ميتوان براي توليد انبوه ابزارهاي الكترونيكي مبتني بر نانولولهها و نانوسيمها مانند ترانزيستورهاي نانومقياس، مدارات منطقي، حسگرهاي شيميايي و حسگرهاي زيستي به كار برد.
همچنين ميتوان ابزار مبتني بر نانولولهها و نانوسيمها را با ابزار الكترونيكي سيليكوني قديمي تركيب كرده و ابزاري جديد طراحي كرد.
اين محققان نتايج كار خود را در مقالهاي در مجله Nanotechnology به چاپ رساندهاند.
دوشنبه ۲۶ تير ۱۳۸۵ - - ۱۷ جولاى ۲۰۰۶
براي نخستين بار در جهان
پژوهشگران ايراني به فنآوري «مديريت احتراق ريزدانه هاي جامد» دست يافتند.
سرويس: پايان نامه
پژوهشگران دانشگاه علم و صنعت ايران با دستيابي به دانش شناخت مكانيزم احتراق ذرات ريز جامد و مديريت آن به رهيافتهاي جديدي در زمينه توليد سوخت موشكها و ساير سيستمهاي هوافضا و ايمن سازي صنايع دست يافتند.
دكتر محمد صديقي، پژوهشگر آزمايشگاه تحقيقاتي احتراق دانشگاه علم و صنعت ايران و مجري اين طرح كه حاصل حدود 30 پايان نامه و تحقيق دانشجويي است، در گفتوگو با خبرنگار «پاياننامه» خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، خاطر نشان كرد: نتايج اين تحقيقات كه در مدت 10 سال انجام شده و طي آن ضمن طراحي و ساخت دستگاه احتراق ذرات، پارامترهاي مختلف مؤثر در احتراق ريز دانه هاي جامد با آزمايشهاي مختلف بررسي و شناسايي شده، تاكنون در قالب 40 مقاله علمي در كنفرانسها و سمينارهاي داخلي و خارجي ارائه شده است.
اين دانشآموخته دكتري مهندسي مكانيك(تبديل انرژي) دانشگاه علم و صنعت ايران تصريح كرد: بسياري از مواد جامد از جمله فلزات، چوب، زغال سنگ، پلاستيك، پارچه و حتي غلات قند و شكر قابليت اشتعال و احتراق دارند كه اگر به حالت پودر در آيند قابليت اشتعال آنها به حدي زياد ميشود كه تمايل به انفجار پيدا ميكنند. نمونههاي عيني متعددي از حوادث ناشي از اين خاصيت مواد جامد وجود دارد كه انفجار يكي از كندوهاي سيلوي ترانزيت بندر امام (ره) در سال 73، انفجار معدن شاهرود در سال 76 و انفجار معدني در كرمان در سال 84 كه هر يك به كشته و زخمي شدن تعدادي از كارگران اين واحدها منجر شد از اين جملهاند .
وي خاطر نشان كرد: به اين ترتيب بررسي احتراق ذرات ريز جامد از لحاظ ايمني صنعتي از اهميت شاياني برخوردار است. از سوي ديگر خاصيت احتراق و انفجار ذرات ريز به ويژه پودر فلزات ايده كاربرد آنها به عنوان پيشرانه و سوخت جامد در بخشهاي مختلف به ويژه سيستمهاي هوا-فضا را مطرح كرده است كه محور بعدي تحقيقات در اين حوزه را تشكيل ميدهد.
دكتر صديقي در گفتوگو با ايسنا تصريح كرد: با بهرهگيري از نتايج اين تحقيقات، واحدها و صنايعي نظير كارخانههاي نساجي، معادن، سيلوها و ... كه با ذرات ريز جامد سرو كار دارند ميتوانند با نصب حسگرها و هشدار دهندههاي ويژه از رسيدن غلظت، رطوبت و دماي ذرات به مرز بحراني و اشتعال و انفجار آنها پيشگيري كنند.
وي تصريح كرد: اساس آزمايشهاي انجام شده در اين تحقيقات نيز تزريق يكنواخت ريز ذرات جامد در يك استوانه و احتراق كنترل شده ذرات بوده كه اين كار در دستگاهي كه به همين منظور طراحي و ساخته شده انجام شده است.
دكتر صديقي با بيان اين كه عمده تحقيقات انجام شده توسط وي و دانشجويانش به بررسي ذرات ريز آلومينيوم و تا حدي غلات و زغال سنگ معطوف شده است، خاطر نشان كرد: در اين راستا تحقيقات رساله دكتريم كه با راهنمايي دكتر مهدي بيدآبادي - عضو هيات علمي دانشكده مكانيك و رييس دانشگاه علم و صنعت ايران انجام شده بر تحليل و بررسي مكانيزم انتشار شعله ذرات ريز آلومينيوم، پارامترهاي ديناميكي فاصله خاموشي و سرعت سوزش شعله ذرات آلومينيوم به كمك دستگاه احتراق ذرات ريز جامد در شرايط فشار ثابت محيط، اندازهگيري و اثر تغيير قطر ذرات، افزايش درصد اكسيژن و تعويض گاز حامل بر پارامترهاي مذكور متمركز شده است.
دكتر صديقي در پايان با اشاره به اين كه در اين تحقيقات عمدتا ريز ذرات جامد در ابعاد ميكرون (2 تا 18 ميكرون) مورد بررسي قرار گرفتهاند درباره احتراق ريز ذرات جامد در مقياس نانو به ايسنا گفت: در مقياس نانو، انرژي ريز ذرات به شدت و به نحو غير قابل كنترلي افزايش مييابد به طوري كه خاصيت انفجاري و تخريبي دارد و به عنوان سوخت (پيشرانه) قابل استفاده نخواهد بود كه با توجه به پيشرفتهاي نانوفنآوري و گسترش روزافزون اين بخش در تلاشيم تحقيقاتي را نيز در اين زمينه انجام دهيم.
يكشنبه ۲۵ تير ۱۳۸۵ - - ۱۶ جولاى ۲۰۰۶
فنآوري نانو و انقلابي در توليد فرآوردههاي نفتي
سرويس: فناوري استراتژيك
شركتهاي نفتي موظف به كنار گذاشتن دو بشكه نفت در ازاي هر بشكه نفت توليدي، جهت ايجاد تغييراتي بنيادي در توليد محصولات خود شدهاند تا در صورت امكان هزينههاي توليد نفت جهت عرضه به بازار كاهش يابد.
به گزارش سرويس «فنآوري» ايسنا، فنآوري پپتيدي معروف به پپفاكتانت ، ميتواند فرآيند آمولاسيون و تشكيل كف را كنترل كند، و ميتواند محدوده وسيعي از فرآوردههاي نفتي، همچنين مواد شيميايي ويژه و داروها را تحت تأثير خود قرار دهد.
به عقيده پروفسور Middelberg، پپفاكتانت فنآوري نوين با پتانسيل بالا است.
وي گفت: آمولاسيون يا مخلوط كردن دو جزء مايع مخلوط نشدني مانند آب و روغن، در بسياري از زمينهها مانند توليد سسهاي مايونز و داروهاي ضد سرطان قابل استفاده است.
در داروهاي ضد سرطان نوعي كرم را توسط آب مرطوب ميكنند و در نهايت به دارويي مناسب براي شيمي درماني بيماران سرطاني استفاده ميشود.
وي فرآوردههاي نفتي يكي از مصاديق بارز كاربرد اين فنآوري ميداند زيرا در اين صنعت از آب براي زدودن نفت به جاي مانده در سطح ديواره چاهها استفاده ميشود. پپفاكتانت در اين ميان نقش تكميلكننده اين فرآيند را به عهده دارد، يعني بعد از زدودن نفت از ديوارهها و تشكيل آمولاسيون نفت - آب اين ماده باعث جدا شدن سريع نفت از آب ميشود. همچنين پپفاكتانتها باعث تغيير ويسكوزيته نفت شده و ميزان نفت استحصال شده از هر مخزن را افزايش ميدهند.
پپفاكتانت اخيراً موفق به كسب جايزه Emerging Technology Award دركنفرانس Tech Connect Summit 2006 در بوستون آمريكا شد و به عنوان موضوعي جالب مورد توجه صنايع قرار گرفت.
شركت UQ با نام كامل UniQuest Pty Ltd، امتياز اين فنآوري را به يك شركت شروع كننده واگذار كرده است. به گزارش ايسنا از ستاد ويژه توسعه فنآوري نانو، اين شركت اكنون به دنبال سرمايهگذار و شريك توليد كننده در استراليا، اروپا و آمريكا است.
مدير عامل شركت UQ در مورد برنامههاي اين شركت اعلام كرد: هدف اوليه آنها بيوكاتاليستها، سورفاكتانتها و نفت و گاز است زيرا اين حوزهها بسيار مورد توجه صنايع ميباشند.
جزئيات اين فنآوري نوين در نشريه Nature Materials به چاپ رسيده است.
شنبه ۲۴ تير ۱۳۸۵ - - ۱۵ جولاى ۲۰۰۶
دوستاني كه تمايل دارند از هفته آينده اخبار شيمي، نفت و مهندسي شيمي را در email خود دريافت كنند. مي توانند آدرس ايميلشان را در قسمت نظرات وارد كنند تا در از هفته آينده اين خبرنامه را دريافت نمايند.
دوستاني كه تمايل به همكاري در تنظيم خبرنامه شيمي دارند. مي توانند اخبار مورد نظر را براي ماemail نمايند.
۳- بوتيل ۱و۱ - دي متيل سيكلو هگزان
پروپن
۲ - بوتنtrans.gif){kind=spacer}
۲ - بوتن
۲ - متيل ۱- بوتن
۴- اتيل ۳ - اكتن
۳ و۷ دي متيل ۴ - نونين